عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
88
المسالك و الممالك ( فارسى )
در اين شهر به سر مىبرند . گويند كه مسلم بن ابى مسلم گفت : بخشهاى روم كه پادشاه بر آنها ولايت دارد چهارده بخش است ، از جمله سه بخش در آن سوى خليج ؛ نخست بخش طافلا كه سرزمين قسطنطنيه است و محدوده آن از مشرق خليج تا درياى شام و از مغرب به ديوار ساخته شده از درياى خزر تا درياى شام مىرسد و در ازاى آن به اندازه چهار روز و فاصلهاش تا قسطنطنية دو روز راه است و از جنوب درياى شام و از شمال درياى خزر قرار دارند ؛ بخش دوم پشت اين بخش واقع شده و تراقيه ناميده مىشود و محدوده آن از خاور به ديوار و از جنوب به مقدونية 632 و از مغرب به سرزمين بر جان 633 و از شمال به بحر خزر مىرسد و درازايش پانزده روز و پهنايش سه روز راه است و در آن ده دژ وجود دارد ؛ بخش سوم مقدونيه است كه حدودش از مشرق به ديوار و به موازات جنوب آن درياى شام قرار دارد و از مغرب به سرزمين صقالبه و از شمال به بر جان محدود مىشود و درازايش پانزده روز و پهنايش پنج روز راه است و در آن سى دژ و قلعه وجود دارد . و به جز خليج ، يازده بخش ديگر وجود دارد : افلاجونيه و در آن پنج دژ است ؛ بخش افطى ماطى كه به معنى گوش و چشم است و در آن سه دژ و شهر نقموديه كه امروز ويران مىباشد ، قرار دارد ، بخش أبسيق ؛ كه شهر نيقية در آنجاست و داراى ده دژ است و دريا در فاصله هشت مايلى نيقيه باشد و داراى درياچهاى است با آب گوارا ، و درازاى آن دوازده مايل و در درياچه سه كوه وجود دارد و از شهر تا درياچه درى كوچك قرار دارد كه به هنگام خطرهاى ناگهانى زنان و كودكان را از قلعه خارج ساخته و با بلمهائى آنها را به كوههاى مزبور مىرسانند ؛ بخش ترقسيس كه از جمله دژهاى آن ، دژ أفسيس در رستاق اواسى مىباشد و اواسى شهر اصحاب كهف بود و چهار دژ وجود دارد و در مسجد ايشان ، به هنگام ورود مسلمه به سرزمين روم ، كتاب به زبان عربى خوانده شد . و اما جايگاه اصحاب رقيم در بخرمه رستاقى ميان عموريه و نيقيه است ، واثق بالله ، محمد بن موسى منجم